Günümüzde evlerimizi pek çok canlıyla paylaşır hale geldik. Bu canlılar zamanla bizlerin dostları; ayrılmaz
birer parçası haline geldi. Tahmin ettiğiniz üzere, tanım gereği “evcil hayvan” olarak adlandırılan
dostlarımızdan bahsediyoruz. Canlılar aleminde de bu tür bir davranışın izine belki de hiç beklemediğimiz bir
canlı grubu olan tarantulalarda rastlıyoruz.

Peru, Hindistan, Sri Lanka ve başka coğrafyalardaki Microhylidae familyasında yer alan kurbağalar arasında
özellikle noktalı uğultu kurbağası (Chiasmocleis ventrimaculata), tarantula gibi büyük örümceklerle yakın
ilişkiler sergilemektedir. Güneydoğu Peru’da yer altında yaşayan Xenesthis immanis isimli tarantulanın,
bahsedilen kurbağalar ile olan bu ilişkisini gözlemlemek adına araştırmacılar birçok çalışma gerçekleştirmiştir.
Belirtmek gerekir ki Xenesthis immanis, kurbağayı rahatlıkla yiyebilecek boyuta ve yeteneğe sahiptir. Fakat
bazı genç tarantulaların, bazen noktalı uğultu kurbağalarını yakaladıkları, ağızlarıyla inceledikleri ve daha
sonra onlara zarar vermeden serbest bıraktıkları görülmüştür.

Microhylid’lerin cilt toksinleri nedeniyle tatsız olması, bu duruma karşı muhtemel bir sebep olarak verilebilir ve
bu kurbağanın ilk başta nasıl yenmekten kurtulduğunu bizlere açıklamada başarılı olabilir. Hayatta kalan
kurbağanın, sonrasında tarantulanın önceden yemiş olduğu besin artıklarına gelen omurgasız canlıları tükettiği
gözlemlenmiştir. Bu yönüyle tarantula sayesinde besin bulabilen kurbağa, kendisine kıyasla oldukça büyük bir
örümceğin etrafında olmasından dolayı da avcıları tarafından rahatsız edilmekten kaçınabilmektedir.
Bu birlikteliğin kurbağa tarafı epeyce fayda görürken, tarantula tarafı da fayda sağlamaktadır. Tarantulanın
yumurtalarının en büyük düşmanlarından olan karıncalar, kurbağanın varlığı sayesinde yumurtaya ulaşamaz.
Bu durum, dolaylı yönden tarantulanın işine yaramakta ve üreme şansını arttırmaktadır.

Şaşırtıcı kısım ise şimdi geliyor! Nokta uğultulu kurbağalarının ciltlerindeki kimyasal, tarantulaların yediği diğer
kurbağa türlerinden olan Leptodactylus andreae’ye sürüldüğünde örümcekler onları yemiyor. Bu davranış,
örümceklerin bir anlamda ortaklaşa çalıştıkları canlıları kimyasal bir ayraç sayesinde rahatlıkla tanımladıklarını
ortaya koyuyor. Kimi yerlerde aynı ağaç kavuğunu dahi paylaşan kurbağa ve tarantulaların, birbirlerinin
yumurtalarını dahi korudukları gözlemlenmiştir. Öyle ki tarantula, kurbağa yumurtalarına saldırmaya çalışan
bir gekoya saldırarak engel olmuştur.

İlk başlarda sadece kurbağanın yararına olduğu düşünülen bu durum, tek taraflı yarar anlamına gelen
kommensalizm şeklinde isimlendiriliyordu fakat daha sonra yapılan gözlemlerde tarantulanın da kurbağanın
varlığından yararlanması, bu ilişkinin iki taraflı bir ilişki olduğunu gözler önüne sermiş ve kommensalizm
düşüncesi, yerini mutualizme bırakmıştır.

Popular Science Türkiye // 6 Şubat 2021